khác biệt rất lớn."/>
VN-Index
HNX-Index
Nasdaq
USD
Vàng

Khẳng định sự khác biệt và vượt trội của bảo hiểm xã hội

Ảnh minh họa. Nguồn: Internet.

Khẳng định sự khác biệt và vượt trội của bảo hiểm xã hội

Trước việc thời gian qua một số trang mạng xã hội so sánh lợi ích giữa tham gia bảo hiểm xã hội để hưởng lương hưu với tham gia bảo hiểm nhân thọ, với gửi tiết kiệm, nhiều chuyên gia khẳng định: Các tính toán cho rằng việc tham gia bảo hiểm xã hội để hưởng lương hưu mang lại quyền lợi khi về hưu thấp hơn quyền lợi khi họ gửi tiết kiệm hoặc tham gia bảo hiểm nhân thọ trong 20 năm là hoàn toàn sai lầm, bởi lẽ giữa bảo hiểm xã hội và gửi tiết kiệm hay mua bảo hiểm nhân thọ có sự khác biệt rất lớn.

Một số vấn đề đặt ra đối với công tác bảo hiểm xã hội hiện nay

Thu hút người lao động tham gia bảo hiểm xã hội

Những điểm mới trong chính sách Bảo hiểm xã hội tại Nghị quyết số 28-NQ/TW

Mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội: Gỡ “nút thắt” về chính sách

So sánh là hoàn toàn sai lầm

Tại nhiều quốc gia có kinh tế phát triển, nền công nghiệp hiện đại hóa ở mức tiên tiến nhất, kinh tế thị trường được xây dựng hoàn chỉnh, vận hành với đầy đủ các quy luật vốn có. Ở các nước đó, với một loạt tên tuổi lớn trong bảo hiểm thương mại (BHTM), bảo hiểm nhân thọ (BHNT), với hệ thống ngân hàng thương mại quy mô lớn, nhưng chính sách BHXH vẫn được duy trì một cách bền vững và luôn coi đây là chính sách quan trọng Nhà nước phải thực hiện, bên cạnh hệ thống bảo hiểm tư nhân, thương mại. Nhiều chuyên gia cho rằng, các tính toán cho rằng việc tham gia BHXH để hưởng lương hưu mang lại quyền lợi khi về hưu thấp hơn quyền lợi khi họ gửi tiết kiệm hoặc tham gia BHNT trong 20 năm là hoàn toàn sai lầm, bởi lẽ giữa BHXH và gửi tiết kiệm hay mua BHNT có sự khác biệt rất lớn.

Trước hết, sự khác biệt lớn nhất là ở mục đích: BHXH là loại hình bảo hiểm phi lợi nhuận và Quỹ BHXH được Nhà nước bảo hộ, không bị phá sản, còn các ngân hàng hoạt động nhằm mục đích sinh lời và cũng có thể bị phá sản, khi đó tiền gửi tiết kiệm có thể bị mất trắng. Khi gửi tiết kiệm, người tham gia được hưởng một khoản tiền lãi theo kỳ hạn của tiền gửi, sau 2 đến 3 chục năm thì giá trị của khoản tiền gốc còn lại rất ít. Đây là điều ngược lại với BHXH khi tiền đóng BHXH được trả lại bằng việc điều chỉnh tăng theo chỉ số giá tiêu dùng (CPI)từng năm theo quy định của Chính phủ và trở thành căn cứ để tính lương hưu. Trong thời gian tham gia BHXH khi người hưởng qua đời thời gian đã đóng BHXH được ghi nhận để tính hưởng chế độ tử tuất. Một lý do nữa là khi đã hưởng lương hưu thì mức lương hưu được điều chỉnh định kỳ theo CPI và mức tăng trưởng kinh tế. Trong thực tế, gần như hàng năm Nhà nước đều điều chỉnh tăng lương hưu. Chỉ tính riêng cho giai đoạn từ năm 2003 đến nay, Chính phủ nhiều lần điều chỉnh lương hưu với mức tăng từ khoảng 7,5 đến 9,3 lần (tùy theo nhóm đối tượng) so với mức lương hưu tại thời điểm năm 2002. Ngoài ra, trong toàn bộ thời gian hưởng lương hưu người lao động được Quỹ BHXH trả kinh phí để cấp thẻ BHYT và được hưởng các quyền lợi về khám, chữa bệnh bình đẳng với mọi người khác mà không phụ thuộc vào mức phí tham gia, loại bệnh... Khi người hưởng qua đời, người lo mai táng còn được hưởng trợ cấp mai táng bằng 10 tháng lương cơ sở tại thời điểm chết, thân nhân được hưởng chế độ tử tuất (trợ cấp hàng tháng hoặc một lần). Đây là ưu điểm vượt trội của BHXH. Đối với gửi tiết kiệm thì số tiền lãi là mức xác định và giá trị của khoản tiền lãi sẽ ngày càng thấp do tác động của yếu tố trượt giá (lạm phát).

Lợi ích rõ ràng từ bảo hiểm xã hội

Để so sánh lợi ích từ việc đầu tư khi tham gia BHXH tự nguyện so với việc gửi tiết kiệm của một người tham gia BHXH và gửi tiền tiết kiệm, một số nhà nghiên cứu đã làm bài toán với các giả định thực tế như sau: (i) Đóng BHXH và gửi tiết kiệm 20 năm tính từ năm 2008 (năm 2008 là năm đầu tiên thực hiện BHXH tự nguyện) với số tiền gửi tiết kiệm bằng số tiền đóng BHXH duy trì trong suốt 20 năm và số tiền đóng BHXH được tính bằng tỷ lệ % theo quy định của từng thời kỳ tính trên số tiền người tham gia lựa chọn làm căn cứ đóng BHXH là 5.000.000 đồng;  (ii) Lãi suất tiết kiệm: 7%/năm; tính theo lãi gộp qua từng năm; (iii) Chỉ số điều chỉnh tiền đóng BHXH theo chỉ số giá tiêu dùng (CPI)  5%/năm tính từ năm t-1 (chỉ số CPI tăng bình quân 8,1%/năm, tính từ năm 2008 đến nay); (iv) Người tham gia hưởng lương hưu từ năm 2028 khi đủ 55 tuổi đối với nữ tỷ lệ % hưởng lương hưu theo quy định là 55% (nam giới đủ 60 tuổi, tỷ lệ là 45%); (v) Mức điều chỉnh lương hưu bình quân tăng: 7%/năm (lấy thấp hơn mức tăng thấp nhất kể từ năm 1993 đến năm 2017); Kỳ vọng sống sau tuổi nghỉ hưu là 20 năm; (vi) Mức lương cơ sở tại thời điểm năm 2048 là 10.000.000 đồng, tăng 8,27%/năm (từ năm 2008 đến tháng 6/2017 mức tăng lương cơ sở bình quân là 13,7%/năm); (vii) Trợ cấp tuất một lần bằng 3 tháng lương hưu tại thời điểm chết (mức thấp nhất theo quy định); (viii) Mức hưởng lương hưu được tính theo quy định hiện hành.

Kết quả: Cùng với số tiền đầu tư là 249.600.000 đồng nhưng để tham gia BHXH tự nguyện thì được hưởng an sinh xã hội trọn đời với tổng số tiền được hưởng là 2.160.690.000 đồng đối với nữ và đối với nam là 1.786.019.000 đồng; nhiều hơn gửi tiết kiệm với số tiền rất lớn là 973.333.000 đồng đối với nữ và đối với nam là 598.303.000 đồng, trường hợp tham gia BHXH bắt buộc thì lợi ích là vô cùng lớn do số tiền người lao động phải bỏ ra đóng BHXH chỉ là 90.763.600 đồng, vì phần còn lại do đơn vị đóng. Ngoài ra, người lao động trong suốt thời gian hưởng lương hưu được khám, chữa bệnh do Quỹ BHYT chi trả với số tiền không thể thống kê được bởi lẽ ai cũng biết, khi đã ở dốc bên kia của cuộc đời, chi phí cho chăm sóc y tế đối với hầu hết người già là rất lớn.

Anh Vũ

Có thể bạn quan tâm