Công nghiệp vẫn chỉ là... “ước mơ”

(Taichinh) -

Trọng tâm, xương sống cho tăng trưởng ngành công nghiệp Việt Nam đang bị đặt lệch vai trong khi khoảng thời gian còn lại là quá ngắn để đạt mục tiêu, dường như “giấc mơ” trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại hoá còn quá xa.

Cần nhanh chóng xây dựng và tái cấu trúc mô hình cấp quốc gia chứ không chỉ dừng ở mô hình từng lĩnh vực công nghiệp.Cần nhanh chóng xây dựng và tái cấu trúc mô hình cấp quốc gia chứ không chỉ dừng ở mô hình từng lĩnh vực công nghiệp.

Hầu hết các chuyên gia nước ngoài và các chuyên gia trong nước cùng đồng thuận rằng chúng ta đã đặt mục tiêu chiến lược quá tham vọng, đến mức không tưởng, là trở thành nước công nghiệp phát triển trong một thời gian quá ngắn mà không có các công cụ phù hợp bảo đảm.

Công nghiệp Việt Nam thua xa các nước

Với quan điểm nói thẳng, nói thật để cùng tìm ra giải pháp cho đúng, cho trúng và có lạc quan tin tưởng ở sự thay đổi, tại Diễn đàn Sản xuất và công nghiệp Việt Nam 2016, rất nhiều chuyên gia kinh tế đã thẳng thắn chia sẻ ngành công nghiệp Việt Nam trong những năm vừa qua dù có những con số tăng trưởng tốt về xuất khẩu nhưng vẫn mang tính chất tăng trưởng chiều ngang, tăng cơ học…

PGs-Ts. Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, phát biểu: “Sau 30 năm, ngành công nghiệp của Việt Nam vẫn ở đẳng cấp thấp, dựa vào tài nguyên, gia công và lắp ráp, có vẻ như còn lâu mới thoát khỏi đẳng cấp này”.

Sau 30 năm, ngành công nghiệp Việt Nam vẫn rất bất ổn và có nhiều vấn đề hết sức nghiêm trọng so với chính chúng ta, chưa nói so với khu vực. Ngành công nghiệp và xây dựng Việt Nam tăng 16%, đây là mức tăng khá cao đối một nước đang chuyển đổi kinh tế và nó đúng với định hướng Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa.

Tuy nhiên, nhìn vào vấn đề cốt yếu, giá trị gia tăng toàn ngành đang nằm chủ yếu ở lĩnh vực khai khoáng, gia công, xây dựng – những lĩnh vực lạm dụng tài nguyên để đổi lấy tăng trưởng.

Trong khi đó, trọng tâm, xương sống cho tăng trưởng ngành công nghiệp Việt Nam là công nghiệp chế biến, chế tạo, sau 30 năm, Việt Nam chỉ tăng 1,6%. Nếu đối chiếu con số trên với xu hướng của thế giới thì ngành công nghiệp Việt Nam không tăng trưởng mà thụt lùi so với các nước trong khu vực.

Ông Thiên nói: “Một ví dụ đơn giản thôi, trong ngành công nghiệp điện thoại di động, Apple và Samsung đón đầu được công nghệ, đi sâu vào đầu tư nghiên cứu chế tạo mà chỉ sau mấy năm đã đánh bại, khiến một thương hiệu điện thoại lâu đời của thế giới như Nokia phải chia thị phần, thu hẹp sản xuất và dẫn đến phá sản, bán mình. Điều đó cho thấy, tốc độ phát triển, xu hướng vận động của thế giới rất nhanh mà ta còn quá chậm chạp, cả tư duy và hành động”.

Đồng quan điểm với ông Thiên, ông Lương Văn Tự, nguyên Thứ trưởng Bộ Thương Mại, Trưởng đoàn đàm phán Việt Nam gia nhập WTO, cho rằng công nghiệp và xây dựng phải là trụ cột, trong đó chế biến chế tạo phải được coi là xương sống để tạo dựng giá trị gia tăng bền vững, không thể và không được “múc” tài nguyên để đổi lấy tăng trưởng.

“Chúng ta đang bước vào những sân chơi rất cao, rất nhiều nước đối tác lớn và thị trường rộng mở. Tuy nhiên, nếu vẫn giữ tư duy và chiến lược phát triển công nghiệp như hiện nay sẽ không thể khai thác được lợi thế cạnh tranh mà còn kìm hãm đi tốc độ phát triển”, ông Tự khẳng định.

Liên đoàn Công nghiệp Việt Nam?

Trong nhiều năm qua, rất nhiều chính sách ưu đãi, trải thảm cho các DNNN, doanh nghiệp FDI nhưng khu vực này mới chỉ đem lại con số tăng trưởng về lượng cho Việt Nam; còn yếu tố bền vững, hiệu ứng lan tỏa chưa thể có được. Trong khi đó, một bộ phận rất quan trọng của nền kinh tế là khu vực tư nhân lại bị bỏ lửng, nói cụ thể hơn là bị bỏ rơi trong sân chơi lớn, như tiếp cận đất đai, vốn, tư vấn chính sách, thị trường, hay hỗ trợ xây dựng chính sách, giảm thiểu rủi ro tác động chính sách.

Nhiều diễn giả cho rằng doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI như chân phải, chân trái của nền kinh tế, hai bên phải cân bằng thì mới tiến nhanh được. Nếu không ý thức rõ điều này, khả năng đuổi kịp các nước sẽ ngày càng khó hơn.

Theo các chuyên gia, việc chưa xác định được hướng đi cụ thể và hoạt động manh mún ở khối kinh tế tư nhân hiện nay sẽ là rào cản chính để Việt Nam hướng tới nền kinh tế công nghiệp trong năm 2020. Vì thế, nhiều ý kiến đề xuất thành lập Liên đoàn Công nghiệp Việt Nam, một dạng hợp tác chuỗi để tư vấn và hỗ trợ khối kinh tế này, Ông Đoàn Duy Khương – Phó Chủ tịch VCCI – cho rằng cạnh tranh không phải chỉ ở cấp độ sản phẩm mà nó là cạnh tranh ở cấp độ chuỗi giá trị sản phẩm. Hiện nay, chúng ta đã có các Hiệp hội và ngành nghề nhưng vẫn phát triển theo chiều ngang mà chưa tạo ra được chuỗi. Bởi vậy, việc cần thiết là thành lập các liên hiệp, liên minh các nhà sản xuất công nghiệp, nhằm tạo ra những định vị ngành nghề đẻ sản xuất có thể liên kết được với nhau. Có như vậy mới tăng được sức mạnh, sự cạnh tranh và đưa nền công nghiệp Việt Nam trở thành hiện thực.

Tại diễn đàn, các diễn giả đề xuất cần nhanh chóng xây dựng và tái cấu trúc mô hình cấp quốc gia chứ không chỉ dừng ở mô hình từng lĩnh vực công nghiệp, nếu không thay đổi ngay, Việt Nam rất dễ vấp phải bẫy thu nhập trung bình cũng như không đạt được mục tiêu công nghiệp đề ra.


Ông Đặng Đức Thành - Chủ nhiệm Câu lạc bộ các nhà kinh tế (VEC)

Ngành công nghiệp hiện nay có tỉ lệ gia công, lắp ráp cao; song sản xuất còn yếu và chưa đáp ứng được nhu cầu. Đặc biệt hiện nay, nhiều doanh nghiệp đang hoạt động sản xuất kinh doanh thành công của Việt Nam vì “ham tiền” nên có xu hướng bán doanh nghiệp mình cho các tập đoàn nước ngoài. Trong đó, siêu thị điện máy Nguyễn Kim, Kinh Đô bán 80% công ty bánh kẹo cho Tập đoàn Mondelez của Mỹ, CTCP Bất động sản Nam Long bán 49%; CTCP nhựa Bình Minh, CTCP Vinamilk đã bán 49% cho các nhà đầu tư nước ngoài…

Ông Tomoyuki Sasama - Quản lý thị trường Việt Nam của Dow

Theo kinh nghiệm đầu tư của nhiều nước trên thế giới, tôi cho rằng Việt Nam nên lên kế hoạch dài hạn từ 30 đến 50 năm, đồng thời trong chiến lược phát triển ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, Việt Nam cần tập trung vào xu thế của thế giới đang hướng đến đó là nhằm vào nguồn lực con người, yếu tố sáng tạo. Để làm tốt điều này, phải khuyến khích khu vực tư nhân, xây dựng môi trường cạnh tranh và phân bổ đều nguồn lực để giúp các DN tư nhân phát triển.

Ông Lê Phước Vũ - Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Hoa Sen

Chưa bao giờ doanh nghiệp cần một điểm tựa từ Nhà nước, từ Chính phủ như bây giờ. Cộng đồng doanh nghiệp cần sự thông thoáng, không bị níu kéo từ các cơ chế hành chính. Cơ chế càng minh bạch thì tình trạng nhũng nhiễu, làm việc theo cảm tính của đội ngũ cán bộ, công chức sẽ càng được hạn chế; nếu không, doanh nghiệp sẽ không thể phát triển được. Chính phủ phải phục vụ doanh nghiệp.

Theo thoibaokinhdoanh.vn

Bình luận

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • tối đa 150 từ
  • tiếng Việt có dấu

Cùng chuyên mục