VN-Index
HNX-Index
Nasdaq
USD
Vàng

Xây dựng hạ tầng - phải đi trước một bước

Hơn 10 năm trở lại đây, nhiều khu đô thị mới (KĐTM ) và khu tái định cư (TĐC) đã và đang mọc lên san sát trên địa bàn Hà Nội, góp phần thay đổi diện mạo Thủ đô và cung cấp hàng chục nghìn chỗ ở mới cho người dân. Nhưng đi kèm với nó là muôn vàn bất cập, khiến người dân trong khu cũng như người dân ở lân cận gặp rất nhiều khó khăn…

Quy mô rất lớn…

Trong một thời gian ngắn, Hà Nội đã triển khai hơn 40 KĐTM  với trên 400 nhà cao tầng, xây mới thêm mới khoảng 6 triệu m2 nhà ở, diện tích bình quân đạt khoảng 7,5m2/người. Việc xây dựng các mô hình KĐTM  trên địa bàn TP. Hà Nội đã góp phần tăng quỹ nhà ở của TP lên khoảng trên 1 triệu m2 nhà ở mỗi năm. Tạo không gian đô thị mới, kiến trúc hiện đại, nâng cao chất lượng dịch vụ đô thị, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, khớp nối với khu dân cư cũ.

Ngoài xây dựng KĐTM, tiến trình xây dựng các khu TĐC cũng đang được đẩy mạnh. Ngày 17/9/2012, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Nguyễn Văn Khôi đã ký ban hành Kế hoạch số 122/KH-UBND về việc thực hiện các dự án đầu tư xây dựng nhà ở tái định cư (TĐC) trên địa bàn thành phố đến năm 2020. Kế hoạch sẽ được tiến hành thực hiện trong giai đoạn từ năm 2012 cho đến năm 2020. Cụ thể: đối với dự án xây dựng nhà ở TĐC là 53 dự án với quy mô 14.054 căn. Trong đó triển khai hoàn thành trong năm 2012 là 15 dự án với 1.862 căn hộ; năm 2013 đến năm 2015 là 38 dự án với 12.192 căn hộ. Đối với dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu TĐC là 66 dự án (bao gồm các dự án thực hiện công tác chuẩn bị đầu tư và các dự án đang triển khai thực hiện), tiến độ triển khai hoàn thành trong năm 2012 là 14 dự án; các dự án còn lại hoàn thành theo tiến độ đã được phê duyệt giai đoạn 2013-2015. Ngoài ra, trong giai đoạn từ nay đến năm 2020, TP cũng sẽ triển khai xây dựng 16 khu nhà TĐC mới. Theo UBND TP dự kiến giai đoạn 2013-2015 xây khoảng 12.500 căn hộ tương đương 1 triệu m2 sàn với tổng kinh phí ước khoảng 980,5 tỷ đồng; giai đoạn 2015-2020 xây dựng khoảng 30.000 căn hộ tương đương 2,4 triệu m2 sàn với tổng kinh phí ước khoảng 2.352 tỷ đồng. Đối với các dự án có nhu cầu sử dụng ngay quỹ nhà TĐC mà quỹ nhà TĐC của TP không cân đối kịp cho các dự án, các chủ đầu tư xác định số lượng căn hộ cần phải bố trí ngay cho các dự án và thời gian sử dụng quỹ nhà báo cáo UBND TP để tổ chức mua lại quỹ nhà ở 30%, 50% hoặc quỹ nhà ở kinh doanh để chuyển sang làm nhà TĐC phục vụ cho dự án.

Với quy mô xây dựng nhanh và lớn như vậy, vấn đề hạ tầng đi kèm phải được quan tâm thích đáng, không để kéo dài tình trạng bất ổn như hiện nay...

Những bất cập lâu nay:

Bất cập lớn ở các KĐTM  và khu TĐC là việc thiếu hạ tầng đồng bộ trong khu với hạ tầng bên ngoài các khu này. Chẳng hạn sự liên thông và kết nối giao thông, thoát nước, xử lý nước thải không đảm bảo. Các KĐTM, TĐC  phát triển không có sự gắn kết với nhau trong một quy hoạch tổng thể chung của đô thị, thiếu trầm trọng các công trình hạ tầng xã hội. Ngay hạ tầng trong khu cũng chưa được hoàn thiện, gây rất nhiều bức xúc cho người ở tại đó và người dân xung quanh.

Thiếu kiến trúc tổng thể:

Các KĐTM thường làm các nhà cao tầng quây xung quanh các khu đất và các nhà thấp tầng, tạo sự khập khiễng về không gian trong khu cũng như với cảnh quan và các dự án bên ngoài. Thêm nữa, hình thái kiến trúc và thiết kế kiến trúc của các công trình này hình như chưa có cơ quan nào quản lý. Do vậy, cả TP thiếu hẳn một bộ mặt kiến trúc đô thị văn minh, hiện đại, đồng bộ. "Không có mỹ quan và cảnh quan chung đẹp" là nhận xét của hầu hết người dân sinh sống tại Hà Nội cũng như người nước ngoài khi đến Hà Nội tham quan.  Hầu hết các khu đô thị, khu TĐC đều thiếu các công trình hạ tầng xã hội như trường học, trạm y tế, bãi đỗ xe, chợ...  với quy mô thiết kế bài bản. Ngoại trừ KĐTM Linh Đàm, tạm được gọi là có kiến trúc tổng thể, nhưng môi trường lại bị ô nhiễm nặng. Nhiều khu đô thị chỉ được xây dựng đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật bên trong khu, chưa có sự gắn kết giữa các công trình hạ tầng bên trong và bên ngoài, chưa có sự thống nhất, đồng bộ về điều hành quản lý xây dựng, hoặc nếu có thì cũng chưa được tuân thủ nghiêm chỉnh.

Tóm lại, Hà Nội đang trên đường xây dựng thành một đô thị văn minh, hiện đại, sánh vai với các nước láng giềng, nhưng chúng ta vẫn chưa có một bộ tổng tham mưu, một cơ chế điều hành hiệu quả để, chưa có các giải pháp về thiết kế đô thị để tạo dựng TP theo một định hướng lâu dài, ổn định, vẫn manh mún và khập khiễng… Mà để sửa chữa những sai sót này còn tốn rất nhiều thời gian và tiền của.

Các tiện ích trong khu chưa đạt yêu cầu:

KĐTM Đại Kim, Định Công có đường vào nhỏ hẹp khiến giao thông rất khó khăn. Do nền cao, thấp hơn khu vực xung quanh, lại  không có sự khớp nối hệ thống thoát nước, gây hậu quả ngập úng liên tục những khi mưa to. Tại các khu dân cư này, việc tổ chức giao thông theo kiểu bàn cờ, chiều dài mỗi đoạn phố khoảng trên 100 mét, có rất nhiều điểm giao cắt ngõ với ngõ, ngõ với đường chính, nhiều đoạn rẽ, đường cong... rất manh mún, độc lập với nhau,  không có biển báo giao thông hay hệ thống giảm tốc, không có tên phố, tên đường cụ thể,  khiến việc liên lạc khó khăn mà hậu quả trước mắt là úng ngập cục bộ, ô nhiễm môi trường và nhiều vấn đề khác nảy sinh chưa thể lường trước. Tình trạng ách tắc giao thông thường xuyên xảy ra tại các cửa ra vào ở KĐTM như: Định Công, Linh Đàm, các khu TĐC ở Cầu Giấy, Nghĩa tân, Hoàng Mai... do sự ra tăng đột biến của người dân sống tại các khu này, khiến gia tăng các loại phương tiện giao thông. Thêm nữa, việc lưu thông các xe tải nặng qua khu vực này đã làm cho đường sá bị hư hỏng nặng, làm các hoạt động giao thông ở đây càng bị xáo trộn. Thiếu các bãi đỗ xe và hiện tượng lấn chiếm đường để đỗ xe đã xuất hiện tại nhiều điểm của các KĐTM,  do đó  thường xuyên xảy ra tình trạng ùn tắc và mất an toàn giao thông.

Từ Liêm là địa bàn có nhiều KĐTM  nhất, nhì TP. Hà Nội, nhưng có một thực tế là nhiều chủ đầu tư cắt xén đất dành cho hạ tầng xã hội để xây thêm nhà ở tại các KĐTM . Theo quy định, khu dân cư với quy mô dân số khoảng một vạn người (tương đương với một phường) trở lên là phải có hạ tầng xã hội như: trạm y tế, đồn công an, nhà sinh hoạt văn hóa cộng đồng, bãi đỗ xe và phải có 2 nhà trẻ, một trường tiểu học, một trường THCS,… Không chỉ ở Từ Liêm, hầu hết các KĐTM chỉ có siêu thị cao cấp, thiếu các công trình kèm theo kể trên, không có chợ dân sinh (hệ lụy là đã hình thành chợ cóc bên lề đường, vừa mất mỹ quan đô thị, vừa cản trở giao thông).

Nhiều nơi, cung cấp nước không đảm bảo chất lượng, thiếu hệ thống chiếu sáng. Chưa có cơ chế chính sách về quản lý khai thác và vận hành khu chung cư sau đầu tư. Trong các chung cư cũng như nhiều toà nhà cao tầng hiện nay, lối thoát hiểm chưa được quan tâm đúng mức, không có hoặc có nhưng không đúng tiêu chuẩn. Có nơi cửa thoát hiểm còn bị bịt lại làm lối đi riêng của siêu thị, nhà hàng ở tầng 1, hoặc có cửa thoát hiểm nhưng lúc mở lúc khoá, hậu quả là vừa qua, khi xảy ra hỏa hoạn, người dân đã không có đường thoát kiểm, thiệt hại đến tính mạng và tài sản.

Nhiều KĐTM, khu TĐC, sau một thời gian ngắn sử dụng đã bộc lộ những khiếm khuyết như sụt, lún, nứt tường, trào nước thải vào nhà, rơi vữa trần tường… Đặc biệt là các khu TĐC, chất lượng xây dựng rất thấp, người dân kêu ca rất nhiều, ảnh hưởng đến việc quy hoạch tổng thể của TP, khiến nhiều khu dân cư không khẩn trương di dời khi Thành phố yêu cầu chuyển giao đất cho các công trình công cộng, chuyển vào ở các khu TĐC.

Nguyên nhân và biện pháp tháo gỡ

Dưới góc độ nhà quy hoạch, có chuyên gia cho rằng, các doanh nghiệp đều lấy lợi nhuận làm chính. Về phía chủ đầu tư thì chưa quan tâm đúng mức việc xây dựng hạ tầng xã hội nói chung, trường học nói riêng trong các KĐTM. Chính quyền sở tại cũng chưa sát sao khi chủ đầu tư xin phép xây dựng, một phần do không đủ thẩm quyền, một phần do không đủ trình độ về quy hoạch, kiến trúc… Còn phía các doanh nghiệp khi không xây dựng hạ tầng xã hội thì nói là do yêu cầu xây dựng không làm rõ, không quy định chi tiết ai sẽ xây dựng và quản lý các công trình phúc lợi công cộng. Về tình trạng thiếu hạ tầng xã hội đồng bộ ở các KĐTM, khu chung cư hiện nay, nhiều đại diện chủ đầu tư cho biết, không phải do doanh nghiệp thiếu vốn đầu tư và cũng không phải cứ thiếu trường học, bệnh viện, chợ... là được xây dựng, mà vấn đề này liên quan đến nhiều ngành, nhiều cấp trong đó có các cấp chính quyền sở tại...

Vậy, vấn đề hiện nay là nếu chủ đầu tư chưa quan tâm đúng mức trong xây dựng hạ tầng cho các khu chung cư và trên tầm vĩ mô, nếu thiếu tính pháp lý trong điều hành thi công, thì các ngành chức năng cần có giải pháp gì để giải quyết triệt để tình trạng này?

Trước yêu cầu đó, vừa qua (ngày 21 tháng 09 năm 2012 ) UBND TP. Hà Nội đã ban hành Quyết định số: 26/2012/QĐ-UBND quy định về lập, thẩm định, phê duyệt và tổ chức thực hiện điều lệ quản lý thực hiện dự án đối với dự án khu đô thị mới, dự án phát triển khu nhà ở trên địa bàn TP. Hà Nội. Theo đó, các dự án khu đô thị mới, khu nhà ở phải được đầu tư xây dựng đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, công trình nhà ở và các công trình kiến trúc khác.

Điều lệ quản lý thực hiện dự án phải quy định rõ trình tự đầu tư, bảo đảm xây dựng hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội trước khi xây dựng các công trình khác trong phạm vi dự án theo từng phân kỳ đầu tư; bảo đảm chất lượng, tiến độ và khớp nối đồng bộ hạ tầng kỹ thuật trong và ngoài hàng rào dự án; đồng thời thực hiện theo phương thức chủ đầu tư cấp 1 là đầu mối quản lý toàn bộ dự án và mặt bằng xây dựng. Ngoài ra, điều lệ quản lý được lập riêng cho từng dự án để tổ chức thực hiện, quản lý dự án trong các hoạt động liên quan đến kinh doanh, vận hành, khai thác, chuyển giao bảo đảm tuân thủ đúng quy định pháp luật, quy hoạch kiến trúc và nội dung dự án được chấp thuận...

Và để khắc phục ngay những tồn tại trên, từ bước lập, phê duyệt dự án, ngành chức năng phải có chế tài bắt buộc các chủ đầu tư trước khi khai thác KĐTM, khu TĐC  phải có đủ các công trình hạ tầng xã hội và có quy chế quản lý rõ ràng. Đặc biệt, yêu cầu chủ đầu tư bố trí đủ quỹ đất "sạch" để xây dựng các công trình xã hội và xây dựng quy chế quản lý khu đô thị. Với các KĐTM, TĐC  đã xây dựng, chủ đầu tư cần bố trí quỹ nhà cho nhu cầu sinh hoạt cộng đồng của dân cư trong khu. Phần diện tích quy hoạch phát triển hạ tầng xã hội cần sớm xác định chủ đầu tư thứ cấp, bàn giao lại cho chính quyền địa phương hoặc cơ quan chuyên ngành quản lý phát triển các công trình xã hội, để người dân được hưởng những dịch vụ công ích với giá hợp lý mà lẽ ra họ được hưởng ngay từ khi đến ở trong các KĐTM, khu TĐC./.

Nguồn tham khảo: UNND TP. Hà Nội, Hanoimoi.com

Có thể bạn quan tâm